نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه شهرکرد
چکیده
مسئله رعایت حقوق انسان در شرایط جنگ، بهعنوان یکی از چالشبرانگیزترین و در عین حال بنیادینترین مباحث حقوقی و اخلاقی در جهان معاصر، همواره در کانون توجه اندیشمندان قرار داشته است.در این میان، تبیین دیدگاه مذهب تشیّع درباره حقوق انسان در جنگ، میتواند پاسخی روشمند به پرسشهای ناظر بر نسبت دین، خشونت و کرامت انسانی ارائه دهد و ظرفیتهای مغفولمانده فقه و اخلاق اسلامی را آشکار سازد. بر این اساس، پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، به واکاوی مبانی نظری و شاخصههای حقوق انسان در وضعیت جنگ بر پایه آموزههای فقهی، اخلاقی و کلامی تشیّع میپردازد. تمرکز اصلی مطالعه بر مفهوم جهاد دفاعی و تبیین مؤلفههایی چون صیانت از کرامت ذاتی انسان، رعایت عدالت، التزام به اصول اخلاقی در کنشهای جنگی و تفکیک میان متخاصمان و غیرنظامیان است که در پرتو منابع قرآنی و روایی مورد تحلیل قرار میگیرند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در منظومه معرفتی تشیّع، مشروعیت و معناداری جهاد دفاعی بهطور وثیق با رعایت حقوق انسانی و ضوابط اخلاقی پیوند خورده است؛ بهگونهای که هرگونه تخطی از این اصول، کنش جنگی را از چارچوب مشروع و دینی آن خارج میسازد.
موضوعات
عنوان مقاله [English]
examination and Analysis of the Criteria of Human Rights in Conditions of War from the Perspective of Shiʿi Islam
نویسنده [English]
- Asghar Tahmasebi
استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه شهرکرد
چکیده [English]
The issue of observing human rights in situations of war, as one of the most challenging yet fundamental legal and ethical concerns in the contemporary world, has consistently attracted the attention of scholars. Within this context, elucidating the Shiʿi perspective on human rights in armed conflict can provide a systematic response to questions concerning the relationship between religion, violence, and human dignity, while also revealing the often-overlooked capacities of Islamic jurisprudence and ethics. Accordingly, the present study adopts a descriptive–analytical approach to examine the theoretical foundations and core criteria of human rights in wartime on the basis of Shiʿi juridical, ethical, and theological teachings.
The primary focus of the study is placed on the concept of defensive jihad and the elucidation of key components such as the protection of inherent human dignity, the observance of justice, adherence to ethical principles in military conduct, and the distinction between combatants and non-combatants, all of which are analyzed in light of Qurʾanic and hadith-based sources. The findings indicate that within the Shiʿi epistemological framework, the legitimacy and meaningfulness of defensive jihad are intrinsically and inseparably linked to the observance of human rights and moral constraints, to the extent that any violation of these principles removes military action from its legitimate and religious framework
)