نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• محمد اسماعیل عبداللهی

استادیار گروه حکمرانی فرهنگی اجتماعی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران:m.e.abdollahi@ut.ac.ir

چکیده

نظریه امامت در کلام امامیه با چالش‌های تبیینی درباره چیستی حضور فعال امام در جهان و نسبت ایستایی مقام امام با پویایی هستی مواجه است. پژوهش حاضر به دنبال ارائه چارچوب هستی‌شناختی نوین برای امامت با استفاده از فلسفه فرآیند آلفرد نورث وایتهد است. داده‌ها به شیوه کتابخانه‌ای گردآوری و با رویکرد تطبیقی-تأویلی تحلیل شدند؛ در این روش مفاهیم کلیدی وایتهد با آموزه‌های امامت، ولایت و عصمت تطبیق یافته‌اند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که امام می‌تواند به‌عنوان نهاد فعال پدیدارشناختی در جریان هستی عمل کند و با همراهی مستمر با جهان، آن را به‌سوی کمال هدایت نماید. بازسازی امامت به شکل فرآیندی، مفهوم ولایت مستمر را به‌عنوان سازوکاری پویا برای هدایت هستی تبیین می‌کند و محدودیت‌های دیدگاه‌های ایستا در کلام امامیه را برطرف می‌سازد. نوآوری پژوهش در تلفیق فلسفه فرآیند با کلام شیعه و ارائه چارچوب هستی‌شناختی جدید برای امامت است.

کلیدواژه‌ها

• امامت
• فلسفه فرآیند
• آلفرد نورث وایتهد
• هستی پویا
• ولایت مستمر
• کلام شیعه

موضوعات

• کلام تطبیقی

عنوان مقاله [English]

Reconstructing the Shi‘i Doctrine of Imamate Based on Alfred North Whitehead’s Process Philosophy

نویسنده [English]

• Mohammad Esmaeil Abdollahi

Mohammad Esmaeil Abdollahi, Faculty of Governance, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The theory of Imamate in Imami theology faces explanatory challenges regarding the nature of the Imam's active presence in the world and the relationship between the static nature of the Imamate station and the dynamism of existence. The present study seeks to provide a novel ontological framework for Imamate using the process philosophy of Alfred North Whitehead. The data were collected through library research and analyzed using a comparative-hermeneutic approach; in this method, Whitehead's key concepts have been compared with the doctrines of Imamate, Divine Vicegerency (Wilayah), and Infallibility ('Ismah). The analyses indicate that the Imam can act as an active phenomenological entity within the flow of existence, guiding the world toward perfection through continuous engagement with it. Reconstructing Imamate in a process-oriented manner explains the concept of continuous Wilayah as a dynamic mechanism for guiding existence and resolves the limitations of static perspectives within Imami theology. The innovation of this research lies in integrating process philosophy with Shi'i theology and presenting a new ontological framework for Imamate.

کلیدواژه‌ها [English]

• Imamate
• Process Philosophy
• Alfred North Whitehead
• Dynamic Ontology
• Continuous Wilayah
• Shi’a Theology