نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
چکیده
مسأله عقل و کارکرد آن در معرفت دینی از مباحث مورد اختلاف در اندیشه اسلامی است. با توجه به تأکید دیدگاه تفکیک بر نقلگرایی و ارائه رویکردی حداقلی یا انکاری نسبت به نقش عقل در فهم دین، این پژوهش درصدد است تا با تحلیل روش علامهمجلسی -که به نقلگرایی مشهور است- در مواجهه با عقل و مقایسه آن با دیدگاه تفکیکی، میزان همسویی یا تمایز این دو رویکرد را تبیین کند. بنابراین سوال اصلی این تحقیق نظری و مسألهمحور، چیستی روش مواجهه با عقل از دیدگاه علامهمجلسی و نگرهِتفکیک و نقاط اشتراک و افتراق آن دو است. دادههای پژوهش از طریق مطالعات کتابخانهای و تحلیل آثار علامه مجلسی و صاحبان تفکیک به دست آمده است. یافته اینکه با ارزیابی عقلی و نقلی دادهها روشن شد که علامهمجلسی، رویکردی ایجابی در مواجهه با عقل به عنوان یکی از قوای نفسانی داشته و پذیرای ادراکات عقلی است، در حالی که تفکیکیان با رهیافتهای مختلف مدرکات چنین عقلی را یا نپذیرفته و یا فاقد کارکرد در معرفت دینی میدانند. نتیجه اینکه علامهمجلسی و تفکیکیان در مواجهه با عقل اختلاف بنیادی دارند و دیدگاههای آنان به هم نزدیک نیست. همچنین، روش تفکیکیان در مواجهه با عقل با اشکالات متعددی روبروست و دیدگاه ایشان نادرست به نظر میرسد.کلیدواژهها: مواجهه با عقل، علامهمجلسی، مکتبتفکیک، روششناسی علامهمجلسی، روششناسی مکتبتفکیک.
موضوعات
عنوان مقاله [English]
The Approach to Reason from the Perspective of Allameh Majlesi and the School of Separation
نویسنده [English]
- Ali Ghadrdan Gharamaleki
Assistant Professor, Department of Islamic Theology, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]
The question of reason and its functioning in religious knowledge is among the disputed topics in Islamic thought. Given the emphasis of the tafkik (separation) school on transmissionism and its minimal or negative approach to the role of reason in understanding religion, this study seeks—by analyzing the method of Allameh Majlisi, who is known for transmissionism, in his engagement with reason and by comparing it with the tafkik perspective—to clarify the degree of consonance or distinction between these two approaches. Therefore, the main research question, which is theoretical and problem-centered, is what the method of engaging with reason is from the viewpoints of Allameh Majlisi and the tafkik school, and what their points of agreement and difference are. The study’s data were obtained through library research and analysis of these thinkers’ works, and by rational and textual evaluation of the data it became clear that Allameh Majlisi adopted an affirmative approach to reason as one of the human faculties and was receptive to rational perceptions, whereas the tafkikis, with various approaches, either do not accept such rational cognitions or consider them to have no function in religious knowledge. This research shows that Allameh Majlisi and the tafkikis have a fundamental disagreement in their approach to reason and that their views are not close to one another. It also finds that the tafkiki method of engaging with reason faces multiple objections and that their view appears incorrect.
)