نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

رسول اکرم(ص) از جنبه های علمی و عملی اسوه حسنه و الگوی مسلمانان است.مسئله این پژوهش آن  است که به جز قرآن، علم رسول اکرم(ص) از چه منبع وحیانی دیگری منشأ گرفته است؟ برخی منشآ علم نبوی  را وحی غیر قرآنی می دانند وبعضی دیگر آن را منبعث از اجتهاد آن حضرت دانسته اند. روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی و به شیوه ی کتابخانه­ای انجام گرفته است. دامنه این تحقیق آثار و کتب تفسیری و حدیثی شیعه و اهل سنت است. هدف از این مقاله بررسی نقش وحی غیرقرآنی در علم رسول اکرم(ص) در منابع فریقین است.که از آن به وحی بیانی در منابع شیعه و وحی السنه یا وحی غیرمتلوّ در منابع اهل سنت یاد شده است. آنچه این تحقیق به آن دست یافته است در خصوص وحی غیرقرآنی، تفاسیر و منابع حدیثی اهل سنت عمدتاً به روایتی استناد می­کنند، که مشهور به حدیث اَریکه است. این روایت در منابع حدیثی و تفسیری شیعه هم مطرح شده است. بررسی مصادر و منابع، سند و دلالت این روایت، روشن می­کند که خاستگاه بحث وحی غیرقرآنی، در خصوص علم رسول اکرم(ص) میان اندیشمندان فریقین مشترک است. نتیجه آنکه فریقین منشأ علم رسول اکرم(ص) را وحی قرآنی و وحی غیرقرآنی می­دانند.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Views of the Two Sects Regarding the Origin of the Knowledge of the Prophet Muhammad (PBUH)

نویسنده [English]

  • mahdi hayati

Assistant Professor Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

چکیده [English]

The Holy Prophet (PBUH) is a good example and a model for all freedom seekers in the world. On this basis, all existential dimensions and scientific and practical aspects of his life have been considered. The Holy Quran was revealed to him. The main question is, from what other source of revelation did the knowledge of the Holy Prophet (PBUH) originate? Some consider it to be the result of his ijtihad, while others consider the origin of the Prophet's knowledge (PBUH) to be a non-Quranic revelation. This research is based on a descriptive-analytical method and uses library resources. Given that the subject is studied in a comparative manner, the scope of the research is the works and books of interpretation and hadith of Shia and Sunni. The purpose of this article is to examine non-Quranic revelation in the sources of the two sects; which is referred to as Bayani revelation in Shia sources and Sunnah revelation or unread revelation in Sunni sources. The results of this study are that Muslims consider the origin of the knowledge of the Holy Prophet (PBUH) to be Quranic and non-Quranic revelation. Regarding non-Quranic revelation, Sunni interpretations and hadith sources mainly refer to a narration, which is known as the Hadith of Arikah. This narration has also been mentioned in Shiite hadith and exegesis sources. Examining the sources, chain of custody, and implications of this narration makes it clear that the origin of the discussion of non-Quranic revelation regarding the Prophet (PBUH) is common among scholars of both sects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Non-Quranic Revelation
  • Descriptive Revelation
  • al-Sammah Revelation
  • Unspoken Revelation
قرآن کریم.
ابن اثیر، مبارک بن محمد. (1415 ق). أسد الغابة فی معرفة الصحابة. محقق: علی محمد معوض، عادل أحمد عبد الموجود، بیروت: دار الکتب العلمیة.
ابن حنبل، احمد. (1412 ق). مسند احمد بن حنبل. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
ابن شهر آشوب مازندرانی، ابوجعفر محمد بن علی. (1379 ش). مناقب آل أبی‌طالب (ع). قم: انتشارات علامة.
ابن عاشور، محمد طاهر. (1420 ق). تفسیر التحریر و التنویر. بیروت: موسسة التاریخ العربی.
ابن عبدالبر، یوسف بن عبد الله. (1412 ق). الاستیعاب فی معرفة الأصحاب. محقق: علی محمد البجاوی، بیروت: دار الجیل.
ابن عطیه، عبدالحق بن غالب. (1422 ق). محرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم. (1406 ق). تأویل مختلف الحدیث. بیروت: دار الکتب العلمی.
امامی، عبدالنبی. (1389 ش). فرهنگ قرآن، اخلاق حمیده. قم: مطبوعات دینی.
بحرانی، هاشم بن سلیمان. (1415 ق). البرهان فی تفسیر القرآن. چاپ دوم، قم: موسسه البعثة.
جوادی‍آملی، عبدالله. (1384 ش). نزاهت قرآن از تحریف. تحقیق: علی نصیری، چاپ دوم، قم: مرکز نشر اسرا.
حقی برسوی، اسماعیل بن مصطفی. (بی‍تا). تفسیر روح البیان. بیروت: دارالفکر.
حیاتی، مهدی، رستمی، محمدحسن، اسماعیلی‍زاده، عباس. (1404 ش). «بررسی سندی و متنی روایت «کَانَ جِبْرِیلُ ینْزِلُ عَلَى النَّبِی بِالسُّنَّةِ»»، حدیث پژوهی، دوره 17، شماره 1 - شماره پیاپی 33، شهریور 1404، صفحه 81-106.
خازن، علی بن محمد. (1415 ق)، لباب النقول فی معانی التنزیل (تفسیر الخازن)، بیروت: دارالکتب العلمیه، منشورات محمدعلی بیضون.
دارمی، عبدالله بن عبدالرحمن. (1421 ق). مسند الدارمی. محقق: حسین سلیم دارانی، ریاض: دارالمغنی.
دروزة، محمدعزة. (1421 ق). تفسیر الحدیث. چاپ دوم، بیروت: دارالغرب الاسلامی.
 ذهبی، شمس الدین محمد بن احمد. (1382 ق). میزان الاعتدال فی نقد الرجال. بیروت: دارالمعرفة للطباعة و النشر.
زبیدى، ماجد ناصر. (1428 ق). التیسیر فی التفسیر للقرآن بروایة أهل البیت.‏ بیروت: دار المحجة البیضاء.
سجستانی، ابوداود سلیمان بن اشعث. (1408 ق). المراسیل. بیروت: موسسة الرسالة.
سجستانی، ابوداود سلیمان بن اشعث. (1410 ق). سنن ابی داود. بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
سور آبادى، ابوبکر عتیق بن محمد. (1380 ش). تفسیر سور آبادى. تهران: فرهنگ نشر نو.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر. (1404 ق). الدر المنثور فى التفسیر بالمأثور. قم: کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى.
شافعی، محمد ابن إدریس. (1358 ق)، الرسالة. قاهره: مکتبة الحلبی.
شریف المرتضی، على بن الحسین‏(سید المرتضی). (1426 ق)، الأمالی. تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: المکتبة العصریة.
شریف المرتضی، على بن الحسین‏(سید المرتضی). (1376 ش)، الذریعة إلى أصول الشریعة. مصحح: ابوالقاسم گرجى، تهران: دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ‏.
شریف المرتضی، على بن الحسین‏(سید المرتضی). (1431 ق). تفسیر الشریف مرتضی، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، به کوشش: مجتبى احمد موسوى‏.
 شوشترى، محمد تقى. (1410 ق). قاموس الرجال. چاپ دوم، قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
شوکانی، محمد بن علی بن محمد. (1414 ق). فتح القدیر. دمشق- بیروت: دار ابن کثیر، دار الکلم الطیب.
شوکانی، محمد بن علی بن محمد. (1413 ق). نیل الوطار شرح منتقی الاخبار. بیروت: بیت الافکار الدولیة.
صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم. (1366 ش). تفسیر القرآن الکریم. چاپ دوم، قم: انتشارات بیدار.
صدوق، محمدبن علی. (1371 ش)، الإعتقادات الإمامیة. ترجمه: سیدمحمدعلى حسنى، تهران: اسلامیة.
صدوق، محمدبن علی، (1395 ق)، کمال الدین و تمام النعمه، تهران: اسلامیه.
طبرانی، سلیمان بن احمد. (1405 ق). مسند الشامیین. المحقق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، بیروت: مؤسسة الرسالة.
طبرسى، فضل بن حسن. (1370 ش). مجمع‌البیان فى تفسیر القرآن. چاپ سوم، تهران: انتشارات ناصر خسرو.
طنطاوی، محمد سید، (1997 م). التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، قاهره: نهضه مصر.
طوسی، محمد بن حسن. [بی‍تا]. التبیان فى تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربى.
طوسی، محمد بن حسن. (1417 ق) العدة فی أصول الفقه. قم: ستاره، 1417 ق.
عسقلانی، ابن حجر احمدبن علی. (1390 ق). لسان المیزان. المحقق: دائرة المعرف النظامیة – الهند، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
عسکری، سیدمرتضی. (1415 ق). القرآن الکریم و روایات المدرستین. بیروت: شرکة التوحید للنشر.
فخاری، علیرضا و دیگران. (1399 ش). «شرح و تحلیلی بر روایت «اوتیت الکتاب و مثله معه»». مطالعات قرآنی نامه جامعه، ص 60 -78.
فیض کاشانی، محمدبن شاه مرتضی. (1415 ق). تفسیر الصافی. چاپ دوم، تهران: مکتبة الصدر.
فیض کاشانی، محمدبن شاه مرتضی. (1428 ق). علم الیقین. بیروت: دار الحواء.
 قاسمی، جمال الدین. (1418 ق). محاسن التأویل. بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
قرطبی، محمدبن احمد. (1363 ش). الجامع لأحکام القرآن. تهران: ناصرخسرو.
 مامقانى، عبدالله‏. (بی‍تا). تنقیح المقال فی علم الرجال (رحلی)‏. [بى‍نا]، [بى‍جا].
 متقی هندی، علاء الدین علی بن حسام الدین. (1410 ق). کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال. المحقق: بکری حیانی، صفوة السقا، چاپ پنجم، الناشر: مؤسسة الرسالة.
مجلسی، محمدباقربن محمد تقی، (1403 ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. چاپ دوم، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مراغی، احمد مصطفی. (بی‍تا). تفسیر المراغی. بیروت: دارالفکر.
المزّی، یوسف بن عبد الرحمن بن یوسف. (1400 ق). تهذیب الکمال فی أسماء الرجال. المحقق: د. بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة.
معرفت، محمدهادى‏. (1387 ش). التفسیر الأثری الجامع‏. قم: موسسه فرهنگى انتشاراتى التمهید.
مفید، محمدبن محمدبن النعمان. (1413 ق). اَوائل المقالات. قم: انتشارات کنگره جهانى شیخ مفید.
مهدوی‍راد، محمدعلی. (1382 ش)، آفاق تفسیر. تهران: هستی نما.
مهدوی‍راد، محمدعلی. (1388 ش)، تدوین الحدیث. تهران: هستی نما.
میبدى، رشیدالدین احمد بن ابى سعد. (1371 ش). کشف الأسرار و عدة الأبرار. چاپ پنجم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
نجمی، محمدصادق. (1385 ش). اضواء علی الصحیحین. چاپ دوم، قم: بنیاد معارف اسلامی.