بررسی مفهوم «نبی» و «رسول» در المیزان و مفاتیح الغیب فخررازی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی

2 ........................

3 دانشیار گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی قم

چکیده

توجه به معنای‌لغوی واژه رسول و نبی در قرآن و اینکه چه‌موقع رسول خطاب شده اند و چه‌موقع نبی نکته مهمی است که کمتر مورد توجه قرآن پژوهان قرار‌گرفته‌است. عده‌ای آن‌دو را هم‌معنا و گروهی حکم به تباین معنایی‌واژه رسول و نبی کرده اند. پژوهش حاضر دیدگاه فخررازی و علامه طباطبایی را با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای و روش توصیفی‌تحلیلی مورد بررسی قرار داده‌است. فخررازی ملاک انتخاب نبی را تنها اصطفاء‌عبد، توسط خدا دانسته و نبی را به معنای بشری که به‌واسطه وحی با سایر افراد متفاوت شود، می داند. از نظر فخررازی چنین کسی هرگاه مأمور به تبلیغ وحی شود، می شود رسول. او همچنین رابطه این دو را عموم و خصوص مطلق در نظر-گرفته است. اما از نظر علامه طباطبایی، نبی شخصی است که براى مردم آنچه مایه صلاح معاش و معادشان است بیان‌کند و رسول عبارت است از کسى که حامل رسالت خاصى باشد، مشتمل بر اتمام حجتى که به دنبال مخالفت با آن عذاب و هلاکت و امثال آن باشد. بنابراین رسالت از نظر علامه وصفی خاص و زاید بر نبوت است. بنابراین با توجه به تعریف فوق می توان گفت آنچه علامه «نبی» می داند از نظر فخررازی «رسول» است.

کلیدواژه‌ها