پژوهشی تطبیقی در اندیشه های عرفانی و فلسفی و کلامی پیرامون آیه لایسئل عما یفعل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه خوارزمی گروه فلسفه

چکیده

چکیده:آیه شریفه " لایسئل عما یفعل و هم یسئلون"( انبیا /23 ) از جمله آیات قرآن است که
محل بحث و نظر عالمان دینی قرار گرفته است. .مهمترین سوال در مواجهه با این آیة شریفه سوال از چرایی و دلیلِ مورد سوال واقع نشدن خدای تعالی است . ملاحظه آراء عمده در تبیین این آیة شریفه، حکایت از مبانی گوناگون کلامی ، حکمی و عرفانی در پاسخ از پرسش مذکور دارد . برخی متکلمین ، نفی پرسش از خداوند را به نفی وجوب و یا ترک فعل بر خدای متعال ارجاع داده اند و برخی دیگر ضمن قول به وجوب برخی از افعال بر خدای متعال ، ابتناء فعل الهی بر حُسن و حکمت را دلیل نفی پرسش از خدای متعال دانسته اند. برخی حکما نیز نفی پرسش از خداوند را به نفی غایت در فعل مطلق الهی و غایتِ اخیر در مخلوقات ارجاع داده اند. عرفا نیز با تکیه بر علم و سرّ وحجت الهی به تبیین شریفة لایسئل عما یفعل پرداخته اند.
این مقاله با تکیه بر یک شخصیت فکری از صاحبان آراء فوق (به ترتیب : غزالی، زمخشری، ملاصدرا و ابن عربی )به بررسی و نقد آراء پرداخته و وجه ترجیح رای وجودشناسانه صدرایی را تبیین می‌نمایدسپس در نگاهی مجدد به آیة شریفه به تبیین آن در دو جایگاه متفاوت یعنی در ربط با آیات قبل و بعد ، و نیز در ربط با سایر آیات مرتبط بپردازد.

کلیدواژه‌ها