هدایت ضلالت قرآنی و رابطه‌ی آن با اختیار انسان از دیدگاه علامه طباطبایی ، فخررازی ، زمخشری

نوع مقاله: علمی تخصصی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه الهیات و معارف اسلامی

2 دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

چکیده

چکیده
یکی از موضوعات مهم قرآنی مسئله هدایت و ضلالت است ، در این رابطه قرآن در مواردی هدایت و ضلالت را به خدا نسبت می دهد، و درآیاتی نیز بر اراده و اختیار انسان در هدایت و ضلالتش تاکید دارد.چه رابطه ای بین هدایت و ضلالت الهی ونقش افعال اختیاری و اراده انسان از منظر قرآن وجود دارد ؟ این تحقیق با روش توصیفی، تحلیلی و تطبیقی به بررسی آیات هدایت و ضلالت در قرآن از دیدگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان ، فخررازی در تفسیر مفاتیح الغیب و زمخشری در تفسیر کشاف می پردازد. هدف این پژوهش یافتن رابطه معنا دار بین هدایت و ضلالت الهی که ظاهر بعضی آیات قرآن است و نقش اختیار و اراده انسان در این مورد که ازبعضی آیات دیگر فهمیده می شود، می باشد. علامه طباطبایی هدایت ابتدایی و توفیقی را به اراده الهی و ضلالت ابتدایی را به اراده انسانی و ضلالت کیفری را نوعی مجازات الهی می داند ، فخر رازی با پذیرش مسلک جبر گرایانه خداوند را خالق همه چیز از جمله هدایت و ضلالت بیان کرده است و زمخشری بر اساس مکتب اعتزال استناد هدایت و ضلالت در آیات قرآن به خداوند را ، نوعی مجاز می داند وبر نقش اراده واختیار انسان تاکید دارد.
واژگان کلیدی : هدایت ، ضلالت ، اختیار ، جبر ، طباطبایی، فخر رازی، زمخشری.

کلیدواژه‌ها