هدایت و ضلالت قرآنی و رابطه ی آن با اختیار انسان از منظر اندیشمندان امامیه و اهل تسنن (علامه طباطبایی ، فخررازی ، زمخشری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

یکی از موضوعات مهم قرآنی مسئله هدایت و ضلالت است ، در این رابطه ، قرآن در مواردی هدایت و ضلالت را به خدا نسبت می دهد، و در آیاتی نیز به نقش افعال اختیاری ، ارادی و آزادی انسان در این مورد تاکید دارد.چه رابطه ای بین هدایت و ضلالت الهی و افعال اختیاری و اراده انسان از منظر قرآن وجود دارد ؟ این تحقیق با روش توضیحی تحلیلی و تطبیقی به بررسی آیات هدایت و ضلالت در قرآن از دیدگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان ، فخررازی در تفسیر مفاتیح الغیب،و زمخشری در تفسیر کشاف به منظور یافتن رابطه بین هدایت و ضلالت الهی که ظاهر بعضی آیات قرآن و نقش اختیار و اراده انسان در این مورد که ازبعضی آیات دیگر فهمیده می شوداست. علامه طباطبایی هدایت ابتدایی و توفیقی را به اراده الهی و ضلالت ابتدایی را به اراده انسانی و ضلالت کیفری را نوعی مجازات الهی می داند ، فخر رازی با پذیرش مسلک جبر گرایانه خداوند را خالق همه چیز از جمله هدایت و ضلالت بیان کرده است و زمخشری بر اساس مکتب اعتزال استناد هدایت و ضلالت در آیات قرآن به خداوند را ، نوعی مجاز می داند.

کلیدواژه‌ها